اکبر مقدسی // ممکن است اعتراضات عمومی در بسیاری از کشورها بدون خشونت هفته ها به طول بیانجامد اما در ایران اینطور نیست. به طور معمول دومین روز اعتراضات مردمی در ایران به اغتشاشات ختم می شود. دلایل اغتشاشات چه می تواند باشد؟
اغتشاشات در ایران دلایل مختلف داخلی و خارجی دارد. مخالفان جمهوری اسلامی مایلند اعتراضات به اغتشاشات و نا امنی ادامه دار کشیده شود، تا شاید دشمنان خارجی با کمک سازمانهای بین المللی وارد عمل شوند و کار نظام را یکسره کنند. با توجه به رویکرد بین المللی جمهوری اسلامی کم نیستند کشورهایی که نمیخواهند سر به تن جمهوری اسلامی باشد، بنابراین حاکمیت نه تنها در سیاستهای داخلی در رویکرد بین المللی خود هم باید جوانب احتیاط را در نظر گیرد.
گروههایی که در شکل گیری اغتشاشات ایران نقش دارند را می توان به چندین دسته طبقه بندی کرد:
دسته اول همان اعتراض کنندگان مردمی و یا صنفی هستند که در ابتدا با کمک نفوذ خود در حاکمیت سعی دارند اعتراضات اولیه را شکل دهند تا بر علیه مخالفان خود بهره برداری سیاسی کنند. این دسته افراد سعی دارند تعدادی «شعبان بی مخ»را جذب کنند تا عقده های سیاسی و انتخاباتی خود را بگشایند. دسته دوم مخالفان داخلی نظام جمهوری اسلامی هستند که به اشکال گوناگون از حکمرانی نظام جمهوری اسلامی حذف شدند البته این دسته درجات مختلفی دارند اینها در هر حرکت اعتراضی طرف معترضین هستند تا شاید جمهوری اسلامی را ساقط کنند تا در حاکمیت بعدی به بازگشت قدرت چشم بدوزند. دسته سوم مخالفان غالبا نسل جدیدی هستند که تحت تاثیر زرق و برق زندگی های جوامع مدرن و ضد دینی غرب هستند. این دسته هم خیلی زود جذب اغتشاشگران می شوند. دسته چهارم عوامل بیگانه هستند که وارد عمل می شوند و دسته های داخلی را رهبری می کنند.این دسته بیشتر از همه در پی اغتشاش و نا آرامی با کمک سرویسهای اطلاعاتی وشانتازهای خبری بیگانگان هستند. دسته پنجم مردم عادی لایه های مختلف جامعه هستند که بدلیل نداشتن سواد رسانه ای تحت تاثیر جو رسانه ای چند دسته اشاره شده می شوند و بسته به میزان جوگیری آنها با این گروهها همکاری می کنند. دسته ششم دسته های کوچکتری مانند تجزیه طلبان، سلطنت طلبان، گروهک های تروریستی و… هستند که بیشترین پشتیبانی از سرویسهای بیگانه می شوند و پای ثابت همه اغتشاشات هستند.
سایر اقشار مردم اگر هم اعتراض داشته باشند نه جرات آن را دارند و نه حوصله درد سرهای آن را ! نهایت می توانند در محافل خصوصی به گروههای فوق روحیه بدهند یا مانع ان شوند.
این یادداشت سعی دارد به اعتراضات روزهای اخیر(دی ماه ۱۴۰۴) اشاره نماید که منجر به اغتشاشات جبران ناپذیری شد. که از جمله می توان به موارد زیر اشاره کرد: شهادت صدها شهروند ونیروهای امنیتی و حتی کشته شدن تعدادی از عوامل اغتشاش، زخمی شدن تعداد زیادی از مردم و نیروهای امنیتی، وارد شدن دهها هزار میلیارد تومان خسارات به اماکن و تاسیسات و وسایل عمومی و شخصی، زیان های اقتصادی بر بازار و اقتصاد کشور، زیانهای مالی مشاغل ناشی از قطع شدن اینترنت و…، بهم خوردن امنیت روانی مردم ، ترک برداشتن اعتماد عمومی، تضعیف موقعیت بین المللی جمهوری اسلامی و… البته نباید حضور میلیونی مردم در روز۲۲ دی و بعد از آن در مراسم تشییع شهدا و… را از یاد برد که کمک بزرگی به تقویت بین المللی کشور و اعتماد عمومی کرده است.
حال سوال اینجاست چرا اعتراضات اولیه دی ماه که با تجمع تعدادی با عنوان بازاریان تهران به بهانه افزایش بی رویه قیمت ارز و طلا و… شکل گرفت؟ که این همه عواقب را در پی داشت.
برای پاسخ به این سوال به ماهها قبل و تحرکات سیاسی داخلی می پردازیم.
پس از حمله ناگهانی اسرائیل و آمریکا به ایران ما در ۲۳ خرداد ۱۴۰۴ و شهادت بسیاری از شهروندان ، دانشمندان ، مقامات نظامی بلند پایه و تهدیدات جانی مسئولان ارشد کشور و حملات به مراکز حساس کشور و از طرفی پاسخ کوبنده ایران که مورد تحسین جهانیان قرار گرفت، حس غرور و غیرت ملی بالا رفته و بنظر می رسید وفاق ملی در حال شکل گیری است که می توانست منشا تحولات بزرگ در کشور باشد.
پس از پایان جنگ مجدد سیاسیون مخالف دولت حملات تازه ای بر علیه دولت و مذاکراتی را که دنبال می کرد را آغاز کردند. چند هفته بعد از جنگ موضوع اسنپ بک برجام از سوی کشورهای غربی مطرح شد. دوباره مخالفان سیاسی حملات تندتری بر علیه مذاکره کنندگان برجام در دهه گذشته را شکل دادند و از طرفی موافقان هم نظرات خود را بیان می کردند و این موضوعات زمینه ترک برداشتن وفاق ملی بوده است.
در حوزه اقتصادی دولت درگیر جبران مالی خسارات جنگ ۱۲ روزه بود که موضوع اسنپ بک و بازگشت احتمالی تحریم های سازمان ملل و احتمال توقیف هر کشتی تجاری مرتبط با ایران و مصادره آن از سوی کشورها و… شوک بزرگی بر قیمت ارز وارد کرده است و قیمت هردلار آمریکا از حدود ۸۰ هزار تومان پایان جنگ به ۱۳۰ هزار تومان رسیده بود. از سوی دیگر شاید رانت خواران هم طبق معمول از شرایط موجود سوء استفاده هایی کردند.
در این شرایط بحرانی کشور ، تورم و فشار اقتصادی بر مردم که عامل اصلی آن دشمنان خارجی بودند و تنها با وفاق می شد این بحران را مدیریت کرد تعدادی از چهره های سیاسی، نمایندگان مجلس، و حتی مجریان تلوزیونی و…. نه تنها کمکی بر حفظ آرامش جامعه نکردند بلکه با سخنان نسنجیده خود در فضای مجازی و… بر علیه دولتمردان حملاتی میکردند که این خود عامل بی ثباتی و بی اعتمادی عمومی و زمینه ساز اعتراضات شده است. شاید در روزهای اولیه اعتراضات این دوستان بدشان هم نمی آمد تا اعتراضاتی بر علیه دولتمردان شکل بگیرد تا در انتخابات بعدی از آن بهره برداری سیاسی کنند. متاسفانه در روزهای بعدی اعتراض از دست آنها در رفت. و اتفاقات اشاره شده رخ داد.
بنابراین جمهوری اسلامی برای دوام و اعتماد سازی، ابتدا باید مراقب هرنوع اعتراض مردمی باشد. برای پاسخگویی به اعتراضات در شرایط آزاد و تقویت فرهنگ اعتراض سیاستگذاری کند.
به نظر می رسد می توان به غیر از دشمنان خارجی، دسته های دیگر که اشاره شد را مدیریت کرد و حرفهای آنها را شنید. ما چه خوشمان بیاید یا ن نیاید همه این گروههای اشاره شده شهروندان کشور هستند. باید از تنگ نظریهای پرهیز کرد حتی می شود دشمن را هم مدیریت کرد تا خطرش خنثی شود.